Đông trùng hạ thảo là gì, có bao nhiêu loại đông trùng hạ thảo, công dụng của đông trùng hạ thảo, ai dùng được đông trùng hạ thảo và ai không nên dùng đông trùng hạ thảo ... là các câu hỏi thường được hỏi bởi bất kỳ ai quan tâm đến việc sử dụng đông trùng hạ thảo cho sức khoẻ. Bài viết này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn vẹn nhất về loài nấm dược liệu này.

Đông trùng hạ thảo là gì?

Đông trùng hạ thảo, tiếng Anh gọi chung là Cordyceps, là một loại nấm dược liệu sống ký sinh, bao gồm hơn 400 loài khác nhau được tìm thấy trên khắp thế giới. Chúng thường ký sinh trên các côn trùng và động vật chân đốt khác. Các bào tử của Cordyceps sẽ bám trên côn trùng, sau đó nảy mầm và phát triển bên trong côn trùng. Hệ sợi nấm hút dưỡng chất từ côn trùng để tồn tại và phát triển. Khi gặp điều kiện môi trường lý tưởng, nấm sẽ nảy mầm tạo quả thể trên ​​đầu côn trùng. Nấm sau đó sẽ giải phóng bào tử và vòng đời sẽ bắt đầu lại.

Tên gọi đông trùng hạ thảo có từ việc quan sát: Mùa đông, nấm ký sinh trên côn trùng, sống bên trong côn trùng (đông trùng). Mùa hè, khi điều kiện xung quanh lý tưởng, nấm mọc quả thể trên đầu côn trùng nhìn như 1 que củi mục (hạ thảo). Và từ đó, người ta gọi nó là “đông trùng hạ thảo”.

Đông trùng hạ thảo được sử dụng lâu đời ở Trung Hoa và Tây Tạng. Với nhiều công dụng được ghi chép lại trong y văn như: “bổ phế, ích thận” (rất tốt cho phổi và thận), tăng cường sinh lý, chống lão hoá… Ngày nay, trong xu hướng thế giới về việc quay về với tự nhiên, đông trùng hạ thảo đã và đang được các nhà khoa học khắp nơi trên thế giới quan tâm nghiên cứu, phân tích và đưa vào ứng dụng nhiều trong ngành chăm sóc sức khoẻ và làm đẹp.

Công dụng sức khoẻ của đông trùng hạ thảo?

Khoa học phương tây hiện nay cũng đã chứng minh thêm nhiều công dụng về sức khoẻ như:

  • Tăng đề kháng, kháng virus, kháng viêm;
  • Tiêu trừ khối u, chống ung thư; Tốt cho tim mạch, gan, thận; Có tác dụng điều hoà đường huyết, huyết áp giảm stress.
  • Đông trùng hạ thảo từ lâu đã được xác nhận rất hiệu quả trong mục tiêu tăng cường sinh lực, tăng nội tiết, tăng hưng phấn cho cả nam và nữ. Trong đó, đông trùng hạ thảo Hector chỉ mới ra đời gần 02 năm đã nhận nhiều phản hồi với công dụng tăng khả năng thụ thai.
  • Ngoài ra, đông trùng hạ thảo là một liệu pháp giúp trẻ hoá hiệu quả, trẻ  hoá từ bên trong tế bào biểu hiện ra bên ngoài cơ thể.

Các bạn có thể tham khảo bài viết về công dụng của đông trùng hạ thảo đã được khoa học chứng minh tại đây: The health benefits of Cordyceps militaris – A review

Có bao nhiêu loại đông trùng hạ thảo trên thị trường?

Có hàng trăm loài đông trùng hạ thảo khác nhau trong tự nhiên, tuy nhiên, phổ biến nhất và đang được dùng nhiều nhất cho các mục đích sức khoẻ và làm đẹp là 02 loài Cordyceps sinensis và Cordyceps militaris. Trong đó, các sản phẩm Cordyceps sinensis trên thị trường hiện đến từ 02 nguồn gốc: có loại từ đào bới từ tự nhiên, nhưng loại này sản lượng rất ít; loại khác là một biến thể tơ nấm được nuôi cấy từ công nghệ lên men, gọi là Cs-4. Riêng loài Cordyceps militaris là loài đang được đưa vào sản xuất thu quả thể và hầu hết chiết xuất đông trùng hạ thảo trên thị trường là đều từ quả thể nấm Cordyceps militaris

Nấm đông trùng hạ thảo Hector được nuôi trồng từ loài Cordyceps militaris để thu hái quả thể, từ đó đưa vào sử dụng ở dạng sợi nấm dược liệubột dược liệu nguyên chất hoặc chiết xuất và bào chế thành các sản phẩm như Nước đông trùng hạ thảo Hector Collagen hay Nước đông trùng hạ thảo Hector Sâm

Đông trùng hạ thảo tự nhiên, Cordyceps sinensis

Loài Cordyceps được biết đến nhiều nhất là Cordyceps sinensis, là nấm ký sinh trên sâu bướm của sâu bướm Hepialus. Nó chủ yếu được tìm thấy ở độ cao cao ở Tây Tạng và các tỉnh Tứ Xuyên, Vân Nam, Thanh Hải và Cam Túc của Trung Quốc. Nó cũng có thể được tìm thấy nhưng ít phong phú ở Ấn Độ, Nepal và Bhutan.

Cordyceps sinensis đã trở nên nổi tiếng vào năm 1993 khi nhiều vận động viên điền kinh của Trung Quốc phá vỡ các kỷ luật thế giới, và theo lời của HLV của họ, thì thành tích này là do khẩu phần dinh dưỡng hàng ngày được tăng cường đông trùng hạ thảo. 

Trên thực tế, đông trùng hạ thảo tự nhiên, Cordyceps sinensis có giá hơn 20.000 USD mỗi kg, khiến nó trở thành loại nấm đắt nhất thế giới. Giá cao là do loài nấm này không thể nuôi trồng suốt nhiều năm mà chỉ có thể trông chờ vào sản lượng đào bới từ các vùng tự nhiên. Chính tình trạng cung < cầu, giá cả cao đã thúc đẩy thị trường tìm kiếm một nguồn cung cấp tương tự Cordyceps sinensis, và người ta đã tạo ra Cs-4 (xem bên dưới).

Hiện tại thì đã có nhiều công trình nghiên cứu báo cáo nuôi trồng thành công loài đông trùng hạ thảo Cordyceps sinensis từ tự nhiên, nhưng… hiệu quả nuôi trồng rất thấp, do đó giá thành cũng không thay đổi.

Cs-4, Tơ nấm đông trùng hạ thảo lên men lỏng, một biến thể thay thế Cordyceps sinensis tự nhiên

Vào năm 1980, khi Cordyceps sinensis tự nhiên trở nên phổ biến và giá cả tiếp tục tăng, các nhà khoa học ở Trung Quốc đã bắt đầu trồng loại nấm này. Nhiều cố gắng và nhiều thất bại. Cho đến ngày nay, thị trường vẫn chưa có bất kỳ sản phẩm nấm Cordyceps sinensis nuôi trồng nào với chi phí hợp lý. 

Những gì các nhà khoa học đã làm là… chuyển sang nuôi cấy chủng loài nấm chị em của loài tự nhiên để thu lấy tơ nấm (khác với quả thể nấm là phần “thảo” thu từ tự nhiên). Những sản phẩm này được nuôi trong quá trình lên men lỏng để tạo ra khối lượng sợi nấm nguyên chất. Khoa học cũng nghiên cứu và tìm thấy nhiều công dụng sức khoẻ tương tự với loài Cordyceps sinensis hoang dã và đặt tên là Cordyceps Cs-4

Ngày nay, 99% sản phẩm thực phẩm bổ sung Đông trùng hạ thảo với nhãn mác ghi thành phần từ Cordyceps sinensis thì thực tế đều là Cordyceps Cs-4. Những sản phẩm này được bán rất nhiều ở thị trường Trung Quốc, Mỹ… Tuy nhiên, nó không phải là Đông trùng hạ thảo tự nhiên và cũng là một sản phẩm khác với các sản phẩm được nuôi trồng bằng gạo lứt và bột tằm. 

Nấm đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris, một loại đông trùng hạ thảo nuôi trồng 

Hiện tại có một loại loài đông trùng hạ thảo có thể được trồng thương mại ở quy mô sản xuất là Cordyceps militaris. Chiết xuất nấm đông trùng hạ thảo trên thị trường hiện tại chính từ nguồn này. Đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris nuôi trồng có thể cung cấp quả thể cho chúng ta, và chính thành phần này chứ hàm lượng beta-glucans cao, do đó dược tính cao hơn nhiều so với Cs-4, một sản phẩm tơ nấm lên men. 

Một trong những điều độc đáo về Cordyceps militaris là khi được nuôi trồng ở điều kiện tối ưu, nó có thể tăng sinh hàm lượng hoạt chất Cordycepin cao, và cao hơn so với  Cordyceps sinensis, đông trùng hạ thảo tự nhiên. Điều này, hầu như đang có nhiều nhầm lẫn trong tâm lý người tiêu dùng, vì hầu hết mọi người đều nghĩ rằng, sản phẩm nuôi trồng thì không có hàm lượng dược chất cao bằng sản phẩm đào bới từ tự nhiên. Việc hiểu nhầm có thể đến từ cái đơn giá đắt đỏ của nấm đông trùng hạ thảo đào bới tự nhiên, nhưng sự thật, sự đắt đỏ này đến từ việc nguồn cung ít ỏi và khan hiếm, chứ không có bằng chứng khoa học nào.

Yuan, J. P., Zhao, S. Y., Wang, J. H., Kuang, H. C., Liu, X., Uan, J. I. A. N. I. N. G. Y., … Iu, X. I. N. L. (2008). Distribution of nucleosides and nucleobases in edible fungi. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 56(3), 809–815

Đông trùng hạ thảo Hector là sản phẩm được nuôi trồng và bào chế theo khoa học, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ hoá hợp chất tự nhiên và các công nghệ thông tin trong việc đảm bảo chất lượng và tính ổn định của sản phẩm. Cty Lavite không đơn thuần trồng nấm chỉ để thu nấm, Lavite – Hector trồng nấm để thu hái dược liệu, và dược liệu thì sẽ mang đến hiệu quả cho người tiêu dùng như cam kết.

Sản phẩm đông trùng hạ thảo Hector: Click vào đây  

Vì là một loài nấm dược liệu có nhiều tác động tới sức khoẻ, nên việc sử dụng đông trùng hạ thảo phải được cẩn trọng. Do đó, trước khi sử dụng, chúng ta luôn cần đặt câu hỏi “ai dùng được đông trùng hạ thảo?”.

Những người nên sử dụng đông trùng hạ thảo thường xuyên:

Với những công dụng của đông trùng hạ thảo như đã kể trên, thì nó là một sản phẩm thiết yếu cho những người trong nhóm sau:

  1. Người đang căng thẳng, lo lắng, suy nhược.
  2. Người phải làm việc hoặc vận động cường độ cao.
  3. Người lớn tuổi, người bệnh mới qua phẫu thuật, đang điều trị bệnh và cần tăng đề kháng, bồi dưỡng sức khoẻ… 
  4. Người đang điều trị bệnh mãn tính: phổi, thận, tiểu đường, huyết áp, tim mạch, ung thư…
  5. Phụ nữ sau sinh và đang cho con bú. 
  6. Mọi người sau tuổi dậy thì (tốt nhất là sau 18 tuổi). Trong trường hợp trẻ con, chỉ dùng trong thời gian ngắn (1-2 tuần/lần và giãn cách ít nhất 3 tuần giữa 2 lần), với liều lượng thấp (1/3 – 1/2 liều người trưởng thành).

Ai không nên dùng đông trùng hạ thảo?

Những người sau đây cẩn trọng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ khi có nhu cầu sử dụng đông trùng hạ thảo.

  • Không sử dụng cho người suy gan, suy thận. Với tình trạng này, bất kể sử dụng thực phẩm có tác dụng với sức khoẻ đều phải tham vấn ý kiến bác sĩ, tránh tình trạng gây quá tải cho gan, thận một cách không mong muốn.
  • Không nên dùng cho phụ nữ đang mang thai. Đông trùng hạ thảo có nhiều tác dụng tăng hormon nên có thể gây tăng ham muốn quá mức, trong một số tình trạng, việc tăng ham muốn vào 3 tháng đầu và 3 tháng cuối thai kỳ có thể khiến tử cung co bóp mạnh hơn.
  • Không nên dùng cho trẻ em chưa dậy thì. Đông trùng hạ thảo có tác dụng tăng nội tiết tố, do đó hạn chế dùng cho trẻ em trước tuổi dậy thì tránh can thiệp vào quá trình dậy thì tự nhiên của trẻ. 
  • Luôn hỏi ý kiến bác sĩ trong trường hợp đang điều trị, đặc biệt điều trị liên quan đến các phần phụ khoa cả nam và nữ.